Bestel dit nummer

Tijdschrift

HMF 2009 - 4 Zelfmanagement en zorg in de toekomst

Nieuwe verhoudingen in de zorg

'Als de ontwikkeling naar meer zelfmanagement zich voortzet...'. Die frase komen we in de zorgsector steeds vaker tegen. Maar waarover gaat het dan? Heeft men het over hetzelfde? Overkomt het ons of kunnen en moeten we er op sturen? Prangende vragen over een trend die het zorgdebat de komende jaren zal beheersen.

Rolien de Jong en Lia de Vos, STG/Health Management Forum

Lessen in zelfstandigheid

Zelfmanagement is in de bankensector al veel langer een vanzelfsprekendheid. Vanaf het moment dat internet een commerciële optie werd, is er ervaring met het bedienen van de zelfstandige klant. Zelfmanagement mag niet ten kosten gaan van de relatie met de klant. 'De consument wil heel sterk in control zijn.'

Interview door Marcel Ham met Max Mouwen en Linze Dijkstra, ABN AMRO

Een simpele rekensom

Kwaliteitseisen en een krappe arbeidsmarkt sturen trend naar meer zelfmanagement. Zelfmanagement bij chronische ziekte wordt steeds belangrijker. Evenredig aan het snel toenemende aantal mensen met een chronische aandoening stevent de gezondheidszorg namelijk af op een enorm tekort aan arbeidskrachten. Per 1 januari 2010 moet het nieuwe systeem van integrale bekostiging een krachtige stimulans worden voor de organisatie van zelfmanagement.

Interview door Ben Claessens met Theo van Uum, ministerie VWS

Revalidatie ter preventie

De revalidatiewereld speelt een groeiende rol in de preventie van aandoeningen. De toenemende aandacht voor leefstijl, obesitas en het voorkomen van hartproblemen en beroertes biedt kansen voor een sector waarvan de naamsbekendheid groeit.

Interview door Marcel Ham met Juan Martina, Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen

Een zak geld is niet voldoende

Voor chronisch zieken kan de cultuuromslag naar zelfmanagement niet ver genoeg gaan. Meer zeggenschap is een van de grootste prioriteiten van de snel groeiende groep mensen die gebruik maakt van langdurige zorgvoorzieningen. De vraag is hoe je dat realiseert, want de chronische zorg is geen gewone markt. Het antwoord van een belangenvereniging die er wel raad mee weet.

Fini de Paauw, Chronisch zieken en Gehandicapten Raad

Wie volgt wie

Zelfmanagement biedt uitzicht op betere therapietrouw én beter medisch handelen. Cor Spreeuwenberg is op tal van manieren betrokken bij onderzoek en normstelling in de chronische zorg. Het begrip zelfmanagement speelt daarin een grote rol. 'Ik daag een ieder uit om mij een alternatief te geven. De medische professies mogen het lastig vinden, maar willen ze op lange termijn effect hebben, dan moet deze omslag van opdragen naar ondersteunen plaatsvinden.'

Interview door Annemiek Goris met Cor Spreeuwenberg

Een gezonder Nederland

Vanuit een gedeeld urgentiebesef hebben de 15 'friskijkers en dwarsdenkers' van de Transitiearena werk gemaakt van het verkennen van radicaal nieuwe wegen voor de langdurige zorg. Hun beeld van de huidige situatie is ontluisterend: een gefragmenteerde zorgwereld waarin mensen verdwalen. Hun toekomstvisie is dan ook 'mensgerichte zorg: voor hele mensen met elkaar in het volle leven'.

John van den Hout, CC-Zorgadviseurs en Jord Neuteboom, Drift Viatore

PGB onder de loep

Het persoonsgebonden budget (PGB), zoals we dat vanaf 1995 kennen, staat aan de vooravond van een grote verandering. De huidige subsidieregeling moet een inbedding in de wet krijgen om te voorzien in de blijvende vraag naar het voeren van eigen regie in de zorg. Uitdagingen voor het kabinet.

Jorien Kruijswijk Jansen, STG/Health Management Forum en Guust Swarte, Swarte-advies

De patiënt als volleerd informatienetwerker

E-health en telemedicine zijn drijvende krachten achter het realiseren van optimaal zelfmanagement door de patiënt als integraal onderdeel van de behandeling, bijdragend aan kwaliteitsverbetering en kostenbeheersing in de zorg. Hoe ziet de toekomstige zorg eruit met nieuwe technische ondersteuningen?

Jan Ramaekers, Sananet Care BV

Zicht op beter

Er gebeurt al veel om zelfmanagement te ondersteunen en te bevorderen. Maar een systematische aanpak vanuit een eenduidige visie ontbreekt op dit moment. Daar werken de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, zeven categorale patiëntenorganisaties en het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO nu aan.

Tjitske Binkhorst en Jeroen Havers, CBO

Luisteren, dromen en bouwen

Het worden mooie tijden. De spectaculaire ontwikkelingen rondom web 2.0 bieden de wat conservatieve en ingeslapen Nederlandse gezondheidszorg enorme kansen. En dat is broodnodig. Patiënten zijn ontevreden, de kosten lopen op en te weinig mensen willen straks in de zorg werken. Het zorgnetwerk van de participerende patiënt komt eraan.

Jan A.M. Kremer, UMC St Radboud

De meest natuurlijke zorg

Het managen van onszelf en ons leven is wat iedereen altijd al doet, of we nu een goede of minder goede gezondheid hebben. Voor mensen met een chronische ziekte geldt dit nog sterker. 'Patiënt ben je 365 dagen per jaar, slechts enkele uren daarvan zie je behandelaars.'

Interview dor Elels van Cromvoirt met Per Ǻke Zillén, nierpatiënt uit Stockholm

Nieuwe ronde, nieuwe kansen

Wat is de toekomst van zelfmanagement? De aandacht voor, en het beroep op zelfmanagement zal zeker blijven groeien, 'althans tot het door een nieuw modebegrip verdrongen wordt'. Maar of de verhoogde belangstelling voor deze ontwikkeling ook tot betere zorg leidt?

Mieke Grypdonck

Zelfmanagement lucht op

Zelfmanagement van de patiënt leidt tot positieve gedragsverandering bij zowel de patiënt als de zorgverlener. Dat blijkt uit de ervaring van het COPD Zorgnetwerk Gooi en Vechtstreek, een pionier als het gaat om het organiseren van zorg mét de patiënt in plaats van rondom de patiënt.

Albert Peters, longarts

Zorgmedewerk(st)er zoekt vitale organisatie

In de nabije toekomst zullen zorgwerknemers in Nederland het voor het kiezen hebben. Goed opgeleide arbeidskrachten worden schaarser. De arbeidsmarkt wordt leidend voor de continuïteit van een zorgorganisatie. Toch heeft slechts 10 procent van de zorginstellingen al een vorm van strategisch personeelsbeleid ingevoerd.

Ellen van Bodegom, Furore, Jeroen Schumacher, Vilans, Marlies Ypma, Ministerie VWS

De essentie van de zorg

Zelfmanagement erkent de gelijkwaardigheid tussen patiënt en hulpverlener. Daarom heeft het de toekomst.

Oude wijn in nieuwe zakken

Het nieuwe Nederlandse zorgstelsel wordt geregeld aangehaald als voorbeeld voor de Verenigde Staten. Onze combinatie van markt en overheid, van concurrentie en een verzekering voor iedereen, lijkt ideaal voor het land dat wars is van socialized medicine. Toch is het te kort door de bocht om gewoon ons huidige stelsel via copy-paste voor te schotelen aan de VS, een land met ongeveer 20 keer zoveel inwoners als Nederland en enorme cultuurverschillen. Bovendien biedt ons oude zorgstelsel eveneens oplossingen voor president Obama. 

Piet de Bekker, Stichting De Zorgambassade

Gamma van de zelfzorg

In de zorg van de nabije toekomst speelt zelfmanagement en belangrijke rol. Zelfmanagement is moeilijk voor te stellen zonder gebruik van e-health toepassingen. Deze zijn dan ook sterk in ontwikkeling. Nederland heeft veel potentie om een internationale koploper in e-health voor zelfmanagement te zijn.

Pim Ketelaar, NVEH en Chris Flim NVEH

Pluk de vruchten uit het zuiden

In veel ontwikkelingslanden is men in de laatste decennia anders gaan denken over de revalidatie van mensen met een handicap. Het medisch model heeft plaats gemaakt voor het sociale model, waarbij het werken aan gelijke kansen en mogelijkheden tot participatie in de samenleving centraal staat. Hieruit valt voor ontwikkelde landen zoals Nederland veel te leren over empowerment tot zelfmanagement van mensen met een beperking.

Huib Cornielje, consultant en trainer Enablement gezondheidssector

Een stevig fundament voor zelfmanagement

Zelfmanagement is een kernbegrip in de discussie over vernieuwing van de chronische zorg in Nederland. O de beoogde productieve interacties tussen patiënt en zorgverleners te realiseren, moeten beide partijen adequaat worden toegerust. Hier een greep uit de interventies ter ondersteuning van zelfmanagement die al internationaal beschikbaar zijn.

Mieke Rijken, Nivel