Langer leven doen we. Wat zou het mooi zijn als we langer leven in een goede gezondheid. Een leven zonder de ongemakken van chronische ziekten of in ieder geval zo lang mogelijk zonder. Crises hebben vaak een gunstige invloed op de gezondheid. Er is schaarste en dat voorkomt overdaad. Overdaad schaadt ten slotte. Schaarste dwingt ons om meer en vaker te kiezen. Door bewuster te kiezen, kunnen we onze gezondheid positief beïnvloeden. Kiezen wat je eet en hoeveel. Kiezen voor de fiets in plaats van de auto, de trap in plaats van de lift. Stelt u zich eens voor, stelt Laurent de Vries in zijn column STG/HMF van 18 januari jl, dat “de Olympische Spelen in 2028 in Nederland plaatsvinden. Met als prettige bijkomstigheid dat sport en bewegen vanzelfsprekend zijn geworden. De omgeving is zo ingericht dat jong en oud uit vrije keuze bewegen. Je kunt het overal doen, niemand vindt het gek, ook niet als je wat ouder of dikker bent”. Wie wil dat niet? We kunnen het realiseren, als we er voor kiezen. Het vraagt een individuele keus en leiderschap in de publieke en private sector om gezamenlijk deze beweging tot stand brengen om een gezonde leefomgeving te creëren. In feite hoeft daarvoor niets nieuws ontwikkeld te worden. Alle ingrediënten zijn aanwezig en het is erg innovatief. Innovatie hoeft niet veel geld te kosten.

Kiezen kunnen we ook betrekken op de kwaliteit van het leven. Kiezen voor kwaliteit van leven en niet perse voor zo lang mogelijk. De geneeskunde en de farmacologie hebben een enorme ontwikkeling doorgemaakt. We blijven langer leven. Helaas niet altijd in goede gezondheid. Een, twee of meer chronische aandoeningen openbaren zich op steeds jongere leeftijd. Ook al kunnen we met chronische ziektes dankzij de geneeskunde prima meedoen, we consumeren vaker en meer zorg, slikken meer en langer medicijnen en vragen meer verzorging. Tot nu toe met succes op een langer leven met behoud van kwaliteit. Echter is dat in alle gevallen zo? Ook zorgverleners vragen zich dat af. De vragen: is het goed wat ik nu doe? Ben ik tevreden met de zorg die ik geef? Wordt de zorgvrager hier eigenlijk wel beter van? Zijn vragen die steeds vaker worden gesteld. Tot op heden storten we ons vanuit de zorg direct in (nieuwe) oplossingsrichtingen. Innovatie via stilstaan-en-afstand-nemen, is misschien van grotere waarde. Voor elk van ons, maar mogelijk nog beter in breder verband. Het op gezette tijden even stilstaan-en-afstand-nemen om kritisch te bekijken wat we aan het doen zijn en hoe we nu het beste verder kunnen. Even tijd nemen om na te gaan wat nu goed is om te doen en hoe we dat goede vervolgens kunnen realiseren. Elkaar bevragen en open staan voor wat er om je heen gebeurt. Op deze manier leren we het ‘goede' steeds beter te omschrijven. De eigen morele gevoeligheid en een gemeenschappelijke morele verantwoordelijkheid gaat zich ontwikkelen. Ook al is de vraag naar wat zorg tot goede zorg maakt, ook moreel gezien, niet eenduidig te beantwoorden in onze samenleving met mensen met verschillende religies, levensbeschouwingen en culturen; het geeft wel nieuwe inzichten en perspectieven. Innovatie hoeft niet veel geld te kosten.

Hetty Linden
Gemeente Utrecht, directeur GG&GD
Deelnemer bestuurdersnetwerk STG/Health Management Forum

Deze reactie is geschreven door Studelta-talent Paulien Humme.

In het zorgvisioen van Hetty Linden staat voorop dat innovatie in de zorg niet veel hoeft te kosten. Dit illustreert zij aan de hand van twee voorbeelden. Ten eerste het maken van bewuste individuele keuzes van de publieke en private sector om Nederland massaal in beweging te krijgen. Om op deze manier mogelijk te maken dat we langer in goede gezondheid kunnen leven. Ten tweede stelt zij dat de zorgsector kan innoveren via het principe: stilstaan-en-afstand-nemen, om te kijken naar wat we aan het doen zijn en hoe we het beste verder kunnen gaan.

Deze innovatiemogelijkheden lijken te impliceren dat het de zorgsector mogelijk maakt om te innoveren zonder te investeren. Dit doet mij denken, is innoveren niet altijd investeren? Naar mijn mening is in deze situatie de vraag wie gaat er investeren? Om Nederland massaal in beweging te krijgen worden de mogelijke Olympische Spelen in Nederland als voorbeeld genomen, ik ben niet te overtuigen dat het organiseren hiervan geen investeringen vergt. Ja, wellicht niet direct van de zorgsector.
Het principe stilstaan-en-afstand-nemen spreekt mij meer aan. Het is nooit verkeerd om eens na te denken over waar we nou eigenlijk mee bezig zijn. Het uitwisselen van ideeën en het bedenken van wat ‘goed’ betekend in de zorgsector, kan leiden tot nieuwe innovatieve ideeën over hoe we de Nederlandse gezondheidszorg uitvoeren. Maar wederom, leiden deze ideeën niet uiteindelijk alsnog tot investeringen?