Natuurlijk is de vraag naar de waarde van een mensenleven uiterst relevant. De kosten van de gezondheidszorg rijzen immers de pan uit. We zullen die hoe dan ook moeten leren beheersen. Maar ik wil graag een paar belangrijke aanvullende vragen stellen, die even relevant zijn en ons kunnen helpen bij de zoektocht naar de waarde van een mensenleven. Die vragen luiden: wat doen we om de waarde van een mensenleven op peil te houden? En ook: welke waarde kunnen we nog aan een mensenleven toevoegen? En tenslotte: wie bepaalt dat?

Een voorbeeld. Een mevrouw, 78 jaar oud, is naar het UMC St Radboud gebracht.  Ze is gevallen, heeft veel pijn en de huisarts stuurt haar in met de diagnose botbreuk. Door ons wordt niet alleen een botbreuk geconstateerd, maar ook botkanker. Moet deze mevrouw het oncologisch circuit in? Diagnose, behandelplan, chemo, bestraling…We willen als ziekenhuis natuurlijk deze patiënte het beste van onze zorg bieden. Maar wat is ‘het beste’?

Dat is de beste zorg voor déze patiënte. Zij krijgt de noodzakelijke spoedhulp. Haar botbreuk en haar pijn worden aangepakt. Maar zij krijgt ook een gesprek aangeboden met één van onze geriaters. Een lang gesprek. Mevrouw heeft, zoals veel ouderen, te maken met multimorbiditeit. De geriater praat met haar over hoe zij aankijkt tegen de kwaliteit van haar leven. Denkt zij dat een diagnose kanker en een behandeling deze kwaliteit zal aantasten of verwacht zij nog een kwaliteitsverbetering? Wil ze ook haar naasten bij deze vragen betrekken?

Zo’n gesprek gaat over de waarde van een mensenleven. Háár leven. Zij weegt af. En krijgt vervolgens de beste zorg. Als zij kiest voor het oncologisch circuit, dan zetten we alle medische mogelijkheden voor haar in, duur of niet. Maar als zij ervoor kiest om rustig thuis af te wachten hoe het gaat, met zo veel mogelijk behoud van levenskwaliteit, dan helpen we haar daarbij met een zorgplan op maat.

Het UMC St Radboud maakt deel uit van het Zorg voor Ouderen en Welzijn Netwerk Nijmegen (Zowel NN). Dit streeft ernaar, dat kwetsbare ouderen en/of hun naasten in een individueel ‘zorgpaspoort’ hun afgewogen zorgwensen kenbaar kunnen maken. Het zorgpaspoort opent onder andere de weg naar inzicht in de waarde, die de kwetsbare oudere zelf aan het leven toekent en hoe hij of zij zich de resterende levensjaren voorstelt.

Want daar gaat het natuurlijk om. Onderzoek leert ons, dat mensen zich niet gedragen als ongelimiteerde zorgconsumenten, als je hen bij het zorgproces betrekt. Als reumapatiënten niet standaard periodiek worden opgeroepen, maar zelf kunnen bepalen hoe vaak ze naar het ziekenhuis willen, dan blijkt het aantal polibezoeken te dalen, terwijl de relevantie van de door de patiënt zelf ingeboekte afspraken juist groter is dan voorheen.

Wat is een mensenleven waard? Betrek de patiënt zelf bij deze vraag van levensbelang. Niet alleen kwetsbare ouderen, maar alle patiënten. Dit draagt bij aan de waarde van een mensenleven, daar ben ik van overtuigd. En de kosten? Natuurlijk, een uitvoerig gesprek met een arts kost geld. Kosten die in de DBC’s verwerkt moeten worden. Maar het zal ook geld besparen. Dure behandelingen waaraan een deel van de patiënten weloverwogen geen waarde meer toekent. Pure winst, zou ik zeggen, in alle opzichten.

Zie ook: www.zowelnn.nl

Cathy van Beek, lid Raad van Bestuur
UMC St Radboud.

Wat is een mensenleven waard?

Deze reactie is geschreven door Studelta-Talent Frits Klaasse

Het betrekken van de patiënt in zijn of haar zorgproces is van essentieel belang om de zorg betaalbaar te houden, of liever gezegd, te maken. Dat ben ik geheel met Cathy van Beek eens. Na het lezen van dit positieve zorgvisioen begon bij mij echter een alarmbel te rinkelen. Want hoewel ik de achterliggende gedachte van zo persoonlijk mogelijke zorg volledig omarm, zie ik ook dat de zorg het moeilijk heeft, en het nog veel moeilijker gaat krijgen de komende jaren.
De waarde van een mensenleven is hierin dan ook een uiterst relevante vraag. Echter, de waarde van een mensenleven is niet te kwantificeren en zal volledig afhangen van het perspectief van waaruit het wordt besproken. Hetzelfde geldt voor het concept gezondheid; het betekent voor iedereen iets anders. Desalniettemin wordt in de zorg, en ook daarbuiten, geprobeerd om individuen in een hokje te duwen en zoveel mogelijk zorg te standaardiseren. Vanuit een organisatie- en kostenperspectief is dat begrijpelijk, maar vanuit het patiëntperspectief onwenselijk.
Aangezien er geen best practice bestaat om de zorg dusdanig in te richten dat het voor alle belanghebbenden optimaal is, zullen er altijd compromissen gesloten moeten worden. Het patiëntperspectief zou daarbij het uitgangspunt moeten zijn, maar door de complexiteit van de zorgsector, de marktwerking, en de rol van invloedrijke belanghebbenden (overheid, verzekeraars), wordt geld al snel het dominante perspectief, en dat is jammer.
Volgens mij moeten we daarom eerst op zoek naar een afbakening, en vervolgens ‘shared understanding’, van goede, maar ook betaalbare gezondheidszorg. Dat is ingewikkeld, maar hopelijk kan STG/HMF daar een belangrijke rol in spelen. Er liggen zoveel kansen, maar zo lang geld voorop staat in de besluitvorming zal kwaliteit van leven in de achterhoede mee spelen.
Wat vindt u?