Zorgvisioen Maarten Ploeg “De belangrijkste vijftig procent”

Zo´n zes jaar geleden was ik werkzaam in een ziekenhuis en betrokken bij een werkgroep die het beleidsplan van een ziekenhuis moest voorbereiden. Zelfs toen al lukte het om letterlijk het credo ´de patiënt centraal´ op te nemen. Mijn indruk was dat iedereen er voor 100% achter stond. En iedereen, dat waren dokters, verpleegkundigen en ondersteuners. Dat is prachtig, want dan hoeft de patiënt zijn positie niet meer zelf onder de aandacht te brengen. In theorie dan.

Ik geloof dat professionals de positie van individuele patiënten in de gaten kunnen houden. Ik betwijfel echter of het huidige stelsel in de gezondheidszorg de patiënt een volwaardige positie geeft. In de huidige systemen zijn de medicus, de politicus en de econoom in wisselende combinaties leidend. Die actoren zijn niet bewust onethisch bezig maar gedrongen in een stelsel met maar weinig bewegingsruimte.

Patiënten vinden het uiteraard belangrijk dat hun dokter goed is en dat de zorg toegankelijk en betaalbaar is en blijft. In toenemende mate willen ze zelf ook een (eerste) viool meespelen. Tijd dus om op zoek te gaan naar het menselijk (of klant-?) discours in de gezondheidszorg. In 2006 publiceerde de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid een rapport over de toenemende spiritualiteit in Nederland -´Geloven in het publieke domein´. God was terug en mensen hadden behoefte aan hem. Ze verdiepten door uit te leggen dat het hier vooral ging om aardse verbanden tussen mensen en om zingeving ín die verbanden.

Al met al een mooie gelegenheid voor het ziekenhuis om haar citaat ´patiënt centraal´ op wetenschap gegrondvest, inhoud te geven. Niets van dat alles, de werkgroep keek met verbijstering naar het rapport. Geen letter is er uit overgenomen. Enige tijd later stond het ziekenhuis op nummer 1 in een top 100. Die lijsten zijn relatief, maar het is aardig om de argumentatie van destijds nog eens te beschouwen. ´Wij zijn een Planetree ziekenhuis´, zo was het commentaar van het trotse management. En Planetree staat expliciet voor een holistische aanpak. Het kan verkeren. Niet het beleidsplan had de doorslag gegeven, maar een prioriteit van het management.

Wordt het nog wat met die regie van de patiënt? Veel blikken zijn gevestigd op social media. In landen als Egypte, Syrië, Jemen, Libië en Tunesië hebben dit soort middelen ook voor een doorbraak gezorgd. Alhoewel, de verkiezingen na een coup verlopen moeizaam en het land opbouwen volgens nieuwe inzichten is een stug proces. Hoe ´stuck in the middle´ is de weg naar klantvriendelijke gezondheidszorg? Social media worden meer en meer ingezet, maar is er ook een doorbraak? Staat de vraag van de burger centraal? Ik zie een kentering in de zorg. De aardse discoursen (medisch, politiek en economisch) worden meer en meer als eenzijdig en schraal ervaren. Uiteindelijk gaat het over de onderliggende waarden. Regelmatig moet ik denken aan de woorden van de bestuurder die mij ooit in het ziekenhuiswezen aanstelde. Nadat alle formaliteiten waren afgehandeld vertrouwde hij mij toe: ´In dit ziekenhuis lijkt alles techniek, maar dat is maar de helft van het verhaal. De andere vijftig procent geeft de doorslag. Dat zijn de medewerkers die liefdevol met de patiënten omgaan.´. We groeien in een tijd van nieuwe prioriteiten. De vraag is in welke mate je daar als individu bewegingsruimte in hebt. Prioriteit in versterking van sociale verbanden en samen(!) de zorgvraag definiëren? Ja ik wil!

Maarten Ploeg
Directeur Diabetes Vereniging Nederland